پرسپولیس ایران به روایت تاریخ:
قسمت چهارم:
ظهور پرسپولیس ایران
پس از انحلال شاهین هواداران با ادامه لیگ همراهی نکردند. درمورد دلایل انحلال باشگاه شاهین علاوه بر دلایل گفته شده در مباحث قبلی، حرف و حدیثهای بسیاری وجود دارد. اگرچه سازمان ورزش دلیل انحلال این باشگاه را در متن ابلاغیه رسمی «منافات فعالیتها با روح عالیه ورزش» عنوان میکند، اما برخی تحلیلگران، دلایل سیاسی؛ از جمله مخالفت عباس اکرامی با حکومت پهلوی را موثر میدانند. بنابر ادعای یکی از بازیکنان شاهین ردپای تحریک های پرویز خسروانی، مدیر عامل وقت باشگاه تاج هم در این انحلال دیده میشود. هنگامی که شاهین منحل شد، چند باشگاه مانند پاس، راهآهن و عقاب درپی جذب بازیکنان شاهین برآمدند و این به معنی از هم پاشیدن این تیم بود. اما با رایزنی علی عبده با پرویز دهداری و مسعود برومند، ابتدا 4 نفر از بازیکنان باشگاه شاهین به نامهای ابراهیم آشتیانی، ناظم گنجاپور، کاظم رحیمی (به عنوان کاپیتان) و بهمن نوروزی به تیم پرسپولیس پیوستند و در یک بازی دوستانه با باشگاه جم آبادان که در آن زمان باشگاهی صاحب نام و قهرمان اولین دوره جام منطقه ای ایران بود، در ترکیب تیم دسته دومی پرسپولیس قرار گرفتند. حضور این 4 نفر در آن بازی زمینه ساز پیوستن بقیة بازیکنان شاهین به پرسپولیس و آغاز محبوبیت این باشگاه شد.
باشگاه ورزشی پرسپولیس در دی سال 1342 به دست علی عبده در اوین و جاده قدیم شمیرانات بنیانگذاری شد. باشگاه اصلاً در بولینگ، والیبال، بسکتبال و اسکیت فعال بود و یک تیم فوتبال در دسته دوم تهران داشت. بخاطر برجسته بودن فعالیت رشته بولینگ در این باشگاه، محل آن واقع در جاده قدیم شمیران به بولینگ عبده مشهور شد. مالک این باشگاه شرکت CRC بود که به جز عبده، فاطمه پهلوی و همسرش محمد خاتم از سهامداران عمده آن بودند. تیم فوتبال پرسپولیس در سالهای ابتدایی تیمی معمولی و ضعیفت و در رده دوم باشگاهی بود که معروفترین بازیکن آن محمود خردبین سرپرست کنونی باشگاه بود.
مرحوم علی محمد عبده بنیانگذار و اولین مدیر عامل باشگاه پرسپولیس در سال 1303 در خانوادهای مذهبی به دنیا آمد. وی فرزند شیخ محمد عبده بروجردی، نخستین دادستان دوران رضاشاه پهلوی بود. او 3 برادر به نامهای جلال، مهدی و حسین داشت. جلال الممالک عبده برادر بزرگ او از رجال سرشناس عصر پهلوی و مسئول دادگاههای نظامی کشور بعد از شهریور 1320 بود و همچنین نماینده ایران در سازمان ملل متحد بود که 4 سال بر گینه بیسائو حکمرانی کرد. علی محمد عبده دختری به نام نگار (متولد 1352) و پسری بنام علی (متولد 1357 ) دارد. نگار و علی عبده تاکنون اقدامی برای بازپسگیری اموال مصادره شده پدرشان در ایران نکردهاند. او فردی «لوطیصفت» و «پهلوانمنش» بودهاست. جواد الله وردی نقل میکند که او یک بار سرایدار باشگاه پرسپولیس (محمود رشتی سلمانی) که به بیماری روماتیسم قلبی مبتلا بود، را با هزینه شخصی خود برای درمان به انگلستان فرستادهاست و به بازیکنانی که ازدواج میکردهاند هدیه می دادند. عبده سالها مقیم کشور آمریکا بود و بعنوان فردی ایرانی از فعالان ورزش ایالات متحده آمریکا بود و ریاست فدراسیون والیبال واشنگتن را بر عهده داشت. علی عبده در امریکا ورزش بوکس را به صورت جدی تعقیب می کرد. او به عنوان یک تبعه امریکا در سال 1950 و 1952 در دو وزن مختلف قهرمان بوکس واشنگتن شده بود. بعد از فعالیت ورزشی، او در سال های 1953 تا 1955 به عنوان رئیس امور ورزش ارتش امریکا در واشنگتن انتخاب شد. عبده قهرمان رشته بوکس هم بود و بعد از بازگشت به ایران در سال 1340 رئیس فدراسیون بوکس ایران شد. عبده بهمراه ارتشبد محمد خاتم فرمانده نیروی هوایی، فوتبالیست سابق تیم ملی و خلبان اختصاصی محمدرضا شاه و همسر ایشان فاطمة پهلوی خواهر کوچک شاهنشاه ایران شرکت CRC را تأسیس نمودند و بعد ها اقدام به تأسیس باشگاه پرسپولیس کردند. آذر ابتهاج، نماینده مجلس شورای ملی به دلیل اختلاف با او بر سر بولینگ عبده به جان او سوءقصد میکند. او دو نفر را اجیر میکند تا با چاقو به او حملهور شوند. آن دو نفر در خیابان مفتح امروزی او را مضروب میکنند. افرادی عبده را به بیمارستان هشترودی میرسانند تا او از مرگ نجات یابد. یکی از ضاربین نیز دستگیر میشود.
اولین مدیر عامل تاریخ باشگاه پرسپولیس و بنوعی پدر معنوی این باشگاه افسانه ای و پر افتخار از کسانی بود که بهمراه پرویز دهداری پس از انحلال باشگاه شاهین بازیکنان این تیم را گرد هم آوردند و از پراکنده شدن این ستارگان ملی پوش جلوگیری نمودند و سرانجام آنها را در جایگاه شایسته ای بنام پرسپولیس جمع نمودند. افتخارات فراوانی در زمان مدیر عاملی ایشان نصیب پرسپولیس شد از جمله سه قهرمانی در لیگ ایران با نام های لیگ منطقه ای ایران و جام تخت جمشید در سالهای 1350، 1352 و 1354 و سه نایب قهرمانی در لیگ ایران جام تخت جمشید در سالهای 1353، 1355 و 1356. علی عبده اولین باشگاه حرفه ای ایران را تأسیس نمود و طرحی پیشنهادی به سایر باشگاهها برای حرفه ای شدن ارائه داد و متعاقباً با خرید ورزشگاه آپادانا واقع در شهرک اکباتان پرسپولیس را به تیمی کاملاً حرفه ای بر اساس استانداردهای جهانی مبدل ساخت. متأسفانه دیری نپائید که بعلت عدم همکاری سایر باشگاهها، باشگاه پرسپولیس به دستور علی عبده به اجبار از حرفه ای گری انصراف داد. این مدیر عامل شایسته و با دانش بازیکنان درجه اول و با استعدادی از جمله ستارگان شاهین و صفر ایرانپاک، علی پروین، جواد الله وردی، واژگن صفریان، بیژن ذوالفقارنسب، محمد دادکان، محمد مایلی کهن، علیرضا عزیزی، محمد صادقی، آلن ویتل (انگلیسی)، محمد پنجعلی و حمید درخشان و ... را در اواخر دهه 1340 و اواسط دهه 1350 به پرسپولیس آورد. عبده در سال 1358 ب علت ایست قلبی در کشور آمریکا درگذشت. روحش شاد باد. علی عبده بنیانگذار پرسپولیس، مهندس امیر عابدینی و علی پروین کسانی بودند که بیشترین افتخارات را به تاریخ پرسپولیس ایران هدیه دادند که علی پروین در این میان برتری چشمگیری نسبت به تمام افتخارآفرینان پرسپولیس دارد.

این تصویر کوچک شده است. برای دیدن ابعاد واقعی آن، روی این نوار کلیک کنید. ابعاد واقعی تصویر 749x432 می باشد.

پس از انحلال باشگاه شاهین در 20 تیر 1346 به دستور سازمان ورزش و تفریحات ایران، این تیم که در دهه 1340 ملی پوشان محبوب فراوانی در میان مردم داشت با رایزنی های عبده، پرویز دهداری کاپیتان شاهین و امیر مسعود برومند سرپرست این تیم، بیشتر بازیکنان باشگاه شاهین به پرسپولیس پیوستند و باعث شهرت و محبوبیت آن شدند تا جایی که پرسپولیس بی نام و نشان به محبوبترین و پرطرفدارترین تیم ایران بدل شد و روح شاهین عزیز در کالبدی جدید متبلور گردید. دهداری مربی و برومند سرپرست پرسپولیس شدند.
پرسپولیس در سال 1347
سردار فوتبال ایران که به تیمی محبوب بدل شده بود و کاملاً پوست انداخته بود و خود را دیگر یک تیم درجه دوم نمی دید، به دنبال ترک تازی میان تیم های برتر کشور بود. این تیم اولین بهار خود را در سال 1347 با مربیگری دهداری (کاپیتان پیشین شاهین) و سرپرستی دکتر امیر مسعود برومند تجربه کرد و زندگی حرفه ای خود را در فوتبال ایران آغاز نمود. این تیم باید کار خود را از دسته دوم آغاز میکرد، اما انحلال چند تیم در آن زمان باعث شد تا مسابقات رده بندی برای تعیین دسته باشگاه های کشور برگزار شود. در آن مسابقات 44 تیم شرکت کردند که تیمهای پرسپولیس، تاج، پاس و عقاب در گروههای خود صدرنشین شدند. اولین بازی تاریخ پرسپولیس که یک بازی دوستانه بود در امجدیه در تاریخ 16 فروردین 1347 با مربیگری پرویز دهداری با تاج تهران برگزار شد.
شعر حافظ که دکتر اکرامی مدیر عامل وقت شاهین برای نامگذاری شاهین از آن الهام گرفته بود این بار باز هم برای رقیبانش با مدیریت علی عبده و در قالب نام بلند پرسپولیس در ذهن حریفان متبادر می گردید:
در هوا چند معلق زنی و جلوه نمایی
ای کبوتر نگران باش که شاهین (پرسپولیس) آمد.
پرسپولیس 0 تاج تهران 0
ترکیب پرسپولیس در این بازی:
هادی طاووسی، ابراهیم آشتیانی، حمید جاسمیان (کاپیتان)، رضا وطنخواه، بیوک وطنخواه، کاظم رحیمی، حعفر کاسانی، همایون بهزادی، ناظم گنجاپور، فریدون ممبینی (نوروزی)، ادیبی (حسین کلانی).
تاجی ها که شناخت کافی از ستارگان شاهین که اکنون با نام پرسپولیس به میدان آمده بودند داشتند، با ترس و احتیاط مطلق بازی را آغاز نمودند و سعی می کردند در برابر تیم گزنده پرسپولیس بی گدار به آب نزنند. این در حالی بود که بازیکنان پرسپولیس اولین کار تیمی خود را در زمین فوتبال ارائه می کردند. تاج بهمراه دارائی که با انحلال شاهین، مدتی نفس راحتی کشیده بودند با قدرت نمائی پرسپولیس با ستارگان شاهین بار دیگر عرصه را بر خود تنگ دیدند و خطر را احساس کردند.
دومین دیدار تاریخ پرسپولیس در 5 تیرماه 1347 بازهم دوستانه بود و اولین بازی خارجی پرسپولیس نیز لقب گرفت.
پرسپولیس 2 ارتش کره جنوبی 0
گلها: کاظم رحیمی، همایون بهزادی (کاپیتان)
سرانجام پرسپولیس در تابستان 1347 و تاریخ 13 تیرماه اولین بازی رسمی خود را در قالب جام حذفی تهران با عنوان جام هما طوفانی آغاز کرد و حریفش را با 7 گل گل باران نمود. جام حذفی تهران با عنوان هما با طرح فدراسیون و مصطفی مکری بین 44 تیم صاحب پروانه باشگاهی در تهران برگزار شد.
پرسپولیس 7 سپهر 0
گلها: حسین علی کلانی 3گل، همایون بهزادی 2 گل، ادیبی و همیشه جوان هر کدام یک گل
پرسپولیس 4 اقبال 1
گلها: حسین علی کلانی ، همایون بهزادی 2 گل، ناظم گنجاپور
پرسپولیس 4 راه آهن 1
گلها: حسین علی کلانی ، همایون بهزادی، ناظم گنجاپور، فریدون معینی
پرسپولیس 0 پاس 2
پرسپولیس 2 شهربانی 2
گلها: همیشه جوان، علیزاده
پرسپولیس 5 عقاب 0
گلها: همیشه جوان، ادیبی، معینی، گنجاپور و خردبین
پرسپولیس با 22 گل زده و 6 گل خورده از 6 بازی نشان داد که می تواند در بدو استارت خود برازنده نام قدرتمندترین تیم ایران باشد.
در جام حذفی هما تیم پاس به مقام قهرمانی رسید و پرسپولیس بالاتر از تیم های تاج و عقاب، نایب قهرمان شد.
بازیکنان پرسپولیس در اولین دوره مسابقات رسمی به شرح ذیل بودند:
عزیز اصلی، هادی طاووسی، حمید جاسمیان، جعفر کاشانی، ابراهیم آشتیانی، عزت الله وطنخواه، محراب شاهرخی، اصغر ادیبی، فریدون معینی، هنریک سرکیسیان، حسین همیشه جوان، فریدون ممبینی، حسین کلانی، همایون بهزادی، ناظم گنجاپور، حبیب علیزاده، بهمن نوروزی، محمود بیداریان.
مربی: پرویز دهداری
در قسمت بعد ادامه تاریخ پرسپولیس در نیمه دوم سال 1347 به قلم آورده خواهد شد.
منابع:
صداقت، فرهاد، 34 سال با پرسپولیس (1347 تا 1381)، اول 1381، چاپ هاتف و صنایع پیش از چاپ نگار، تبریز.
نوشته های مهدی حدادپور نویسنده و تاریخ نگار ورزشی که به تأیید باشگاه پرسپولیس رسیده است.
سایر منابع اینترنتی معتبر
مجلات و هفته نامه های ورزشی سابق
علاقه مندی ها (Bookmarks)